Al la enhavo

Signifo de adjektivo

Adjektivo estas vortspeco, kiu esprimas indikon de objekto kaj respondas je demandoj: какой? (= kiu?/kia?) , чей? (= kies?)

Adjektivoj laŭ sia signifo dividiĝas en kvalitajn, rilatigajn kaj posedajn.

Adjektvoj dependas de substantivoj, akordas kun ili, t.e. havas saman kazon, nombron kaj gengron kiujn havas la sunbstantovojn:

но́вый дом (= nova domo) , но́вая кни́га (= nova libro) , но́вое окно́ (= nova fenestro) , но́вые столы́ (= novaj tabloj)

Baza formo de adjektivoj estas singulara vira nominativo:

но́вый (= (li estas) nova) , большо́й (= (li estas) granda) , ле́тний (= (li estas) somera)

Finaĵo -ой ĉiam estas akcentita.

Adjektivoj ekzistas en plena ( хоро́ший (= bona) , краси́вый (= bela) , тру́дный (= malfacila) ) aŭ mallonga ( хоро́ш , краси́в , тру́ден ) formo.

Plena formo fleksiĝas laŭ kazoj, nombroj kaj genroj. Adjektivoj en mallonga formo fleksiĝas laŭ nombroj kaj genroj, ili ne deklinaciiĝas ( рад (= gaja) , гото́в (= preta) , за́нят (= okupita) , до́лжен (= devigita) , бо́лен (= malsana) ).

Kvalitaj adjektivoj

Kvalitaj adjektivoj estas adjektivoj, kiuj esprimas kvaliton de objekto, t.e. tiun indikon, kiun povas havi objekto en plia aŭ malplia grado:

си́льный (= forta) , сильне́е (= pli forta) , бо́лее си́льный (= pli forta)
вку́сный (= bongusta) , вкусне́е (= pli bongusta) , са́мый вку́сный (= plej bongusta)

Kvalitaj adjektivoj povas esprimi deversajn ecojn de objekto:

  • laŭ koloro:
    бе́лый (= blanka) , кра́сный (= ruĝa) , зелё́ный (= verda) , чё́рный (= nigra)
  • laŭ formo kaj grandeco
    квадра́тный (= kvadrata) , кру́глый (= ronda) , огро́мный (= grandega) , дли́нный (= longa) , коро́ткий (= mallonga)
  • laŭ gusto:
    сла́дкий (= dolĉa) , ки́слый (= acida) , солё́ный (= sala) , горя́чий (= varmega) , холо́дный (= malvarma)
  • laŭ tempo:
    до́лгий (= longa) , бы́стрый (= rapida)
  • laŭ aspekta impreso
    краси́вый (= bela) , безобра́зный (= malbela)
  • laŭ eco:
    вя́зкий (= viskoza) , хру́пкий (= rompebla) , про́чный (= firma)
  • laŭ pezo:
    тяжё́лый (= peza) , лё́гкий (= malpeza) , невесо́мый (= senpeza)
  • laŭ odoro:
    арома́тный (= bonodora) , паху́чий (= odora) , при́торный (= trodolĉa)
  • laŭ temperaturo:
    горя́чий (= varmega) , холо́дный (= malvarma) , тё́плый (= varma)
  • laŭ sono:
    гро́мкий (= laŭta) , ти́хий (= mallaŭta)
  • laŭ karakterizaj propraĵoj kaj moralaj ecoj de homo:
    до́брый (= bonkora) , весё́лый (= gaja) , хра́брый (= brava)
  • laŭ fizikaj ecoj de homoj kaj bestoj:
    си́льный (= forta) , сла́бый (= malforta) , то́лстый (= dika) , слепо́й (= blinda)
  • kaj ktp.

Rilativaj adjektivoj

Rilativaj adjektivoj esprimas indikon de objekto rilate alian abjekton, t.e. difinas tiun econ, kiu montras rilaton:

  • je objekto aŭ materioalo:
    фарфо́ровая посу́да (= porcelana vazaro) посу́да из фарфо́ра (= vazaro de porcelano)
  • je persono:
    де́тская посте́ль (= beba lito) посте́ль для дете́й (= lito por beboj)
  • je besto:
    петуши́ный гре́бень (= koka kresto) гре́бень петуха́ (= kresto de koko)
  • je loko:
    морско́й бе́рег (= mara bordo) бе́рег мо́ря (= bordo de maro)
  • je tempo:
    у́тренняя заря́дка (= matena ekzercado) заря́дка, кото́рую де́лаем у́тром (= ekzercado, kiun ni faras matene)
  • je tempo:
    вчера́шняя газе́та (= hieraŭa gazeto) газе́та, кото́рая вы́шла вчера́ (= gazeto, kiu eldoniĝis hieraŭ)
  • je ago aŭ eco:
    раздвижно́й стол (= faldtablo) стол, кото́рый раздвига́ется (= tablo, kiun oni povas faldi)
  • je nombro:
    тройно́й прыжо́к (= trisalto) прыжо́к в три приё́ма (= salto en tri movoj)

Ĉiuj rilativaj adjektivoj esprimas konstantajn, neŝanĝeblajn indikojn de objektoj, ili ne havas komparativajn gradojn.

Unu de antaŭsignoj de rilativaj adjektivoj estas sufiksoj -ан- (-ян), -янн-, -онн-, -овск-, -инск-, -енск-, -анск-:

ко́жаный (= leda) , гли́няный (= argila) , оловя́нный (= stana) , демонстраци́онный (= demonstra) , янва́рский (= januara) , украи́нский (= ukraina)

Rilativaj adjektivoj ne havas mallonganformon, ne akordas kun adverboj о́чень (= tre) , соверше́нно (= tute) , ne derivas adverbojn je .

Posedaj adjektivoj

Posedaj adjektivoj montras posedeco de ia objekto al iu persono aŭ besto kaj respondas je demandoj чей? (= kies?) , чья? (= kies?) , чьё? (= kies?) :

ма́мино пальто́ (= palto de patrino) , де́душкин дом (= domo de avo) , медве́жья берло́га (= nestego de urso) , пти́цыно гнездо́ (= birda nesto)

Sufiksaj, kiujn oni uzas en posedaj adjektivoj: -ин- (-ын-), -ов- (-ев-), -ий- (-й-).

ма́мин (= patrina) , па́пин (= patra) , сини́цын (= parua) , ку́рицын (= kokina) , отцо́в (= patra) , дедо́в (= ava) , ли́сий (= vulpa) , во́лчий (= lupa)

Plej ofte oni uzas posesivojn en parolado. En scienca kaj publicista stilo ili kutime ne estas uzataj.

Posedaj viraj singularaj adjektivoj en nominativo kaj akuzativo havas nulan finaĵon ( де́душкин (= ava) , во́лчий (= lupa) ), sed neŭtralaj kaj inaj en singularo kaj pluralo havas finaĵojn de mallongaj adjektivoj ( пти́цыно (= birda) , отцо́ва (= patra) , де́душкины (= avaj) , ли́сьи (= vulpa) ).

Literoj я, е, ю, и post ь en posedaj adjektivoj kun radikalo je sufiksa -й- esprimas ne nur vokalon en finaĵo, sed tamen sufikson -й-, per kiu estas farita la adjektivo:

  • ли́сья [лисьйа] (= vulpo)
  • ли́сью [лисьйу]
  • ли́сьей [лисьйэй]
  • ли́сьих [лисьйих]

Adjektivoj povas ŝanĝi kategorion, se oni uzas ilin fortfigure.

Rilativaj adjektivoj povas pasi al la kvalitaj:

Rilativa Kvalifika
золото́е кольцо́
ora ringo
золото́й хара́ктер
ora karaktero

Posesivoj - al rilativaj kaj kvalitaj adjektivoj:

Poseda Rilativa Kvalifika
медве́жья ла́па
ursa piedo
медве́жья шу́ба
ursa piedo
медве́жья услу́га
ursa servo (malbona servo)

Komparacioj de adjektivoj

Adjektivoj povas havi komparaciajn gradojn: komparativan kaj supertalivan.

Derivado de komparativo

Komparacio de adjektivo montras, ke indiko de la objekto havas plian aŭ malplian gradon ol iaj aliaj objektoj:

Simpla formo
Baza formo de adjektivo de kiu dereviĝas Ilo de derivado: Ekzemplo
Adjektivoj de speco:
  • о́стрый (= akra)
  • интере́сный (= interesa)
Sufikso -ее-, -ей-.
  • остре́е (= pli akra)
  • интере́снее (= pli interesa)
Adjektivoj kun bazo je г, к, х, д, т, ст.
  • жа́ркий (= varmega)
  • ти́хий (= mallaŭta)
  • дорого́й (= multekosta)
  • молодо́й (= juna)
  • круто́й (= kruta)
Sufikso -е- + alterno de fina konsonanta radikalo: г // ж, к // ч, х // ш, д // ж, т // ч
  • жа́рче (= pli varmega)
  • ти́ше (= pli mallaŭte)
  • доро́же (= pli multekosta)
  • моло́же (= pli juna)
  • кру́че (= pli kruta)
Adjektivoj kun sufiksoj -к-, -ок-, -ек-:
  • ни́зкий (= malalta)
  • высо́кий (= alta)
Sufikso -е- + apokopo de sufiksoj -к-, -ок-, -ек-:
  • ни́же (= pli malalta)
  • вы́ше (= pli alta)
Adjektivoj de speco:
  • до́лгий (= longa)
  • то́нкий (= maldika)
  • сла́дкий (= dolĉa)
  • стро́гий (= severa)
Sufikso -ше-, (-же-, ще-) + mallongigo de fina konsonanto de bazo -г, -к
  • до́льше (= pli longa)
  • то́ньше (= pli maldika)
  • сла́ще (= pli dolĉa)
  • стро́же (= pli severa)
  • хоро́ший (= bona)
  • плохо́й (= malbona)
  • ма́ленький (= eta)
De aliaj radikaloj
  • лу́чше (= pli bona)
  • ху́же (= pli malbona)
  • ме́ньше (= pli eta)
Konsista formo
  • твё́рдый (= malmola)
  • сла́бый (= malforta)
  • сла́дкий (= dolĉa)
Vortoj бо́лее (= pli) , ме́нее (= malpli) + baza formo de adjektivo.
  • бо́лее твё́рдый (= pli malmola)
  • ме́нее сла́бый (= malpli malforta)
  • бо́лее сла́дкий (= pli dolĉa)

Kelkaj adjektivoj ne havas simplan formon de komparacio: громо́здкий (= grandampleksa) , исхуда́лый (= malgrasiĝinta) , ли́шний (= malmanka) , ло́мкий (= rompiĝema) , ма́ссовый (= amasa) , отло́гий (= dekliva) , передово́й (= progresema) , ра́нний (= frua) , ро́бкий (= hontema) kaj kelkaj aliaj.

Derivado de superlativo

Superlativo montras, ke laŭ ia unu indiko la objekto superas ĉiujn aliajn objektojn:

Simpla formo
Baza formo de adjektivo de kiu dereviĝas Ilo de derivado: Ekzemplo
Adjektivoj de speco:
  • стро́гий (= severa)
  • кра́ткий (= mallonga)
  • ти́хий (= kvieta)
  • высо́кий (= alta)
Sufikso -айш- + alterno de fina konsonanta radikalo:
г // ж, к // ч, х // ш

  • строжа́йший (= plej severa)
  • кратча́йший (= plej mallonga)
  • тиша́йший (= plej kvieta)
  • высоч[айший (= plej alta)
Adjektivoj de speco:
  • хра́брый (= brava)
  • чуде́сный (= mirakla)
Sufikso -ейш-.
  • храбре́йший (= plej brava)
  • чуде́снейший (= plej mirakla)
  • высо́кий (= alta)
  • краси́вый (= bela)
Prefikso наи- + sufikso -ш- (apokopo de sufikso -ок):
наи + -ш-; наи + -ейш-

  • наивы́сший (= plej alta)
  • наикраси́вейший (= plej bela)
  • хоро́ший (= bona)
  • плохо́й (= malbona)
  • ма́ленький (= eta)
De aliaj radikaloj
  • лу́чший (= plej bona)
  • ху́дший (= plej malbona)
  • ме́ньший (= plej eta)
Konsista formo
  • твё́рдый (= malmola)
  • досту́пный (= atingebla)
Vorto са́мый (= самый) + baza formo de adjektivo
  • са́мый твё́рдый (= plej malmola)
  • са́мый досту́пный (= plej atingebla)
  • ве́рный (= ĝusta)
  • весё́лый (= gaja)
Vortoj наибо́лее (= plej) , наиме́нее (= malplej) + baza formo de adjektivo.
  • наибо́лее ве́рный (= plej ĝusta)
  • наиме́нее весё́лый (= malplej gaja)
  • гру́стный (= malgaja)
  • у́мный (= saĝa)
  • интере́сный (= interesa)
Simpla formo de komparacio + pronomo всех (= de ĉiuj) (por animitaj objektoj) aŭ всего (= de ĉio) (por neanimitaj objektoj)
  • грустне́е всex (= pli malgaja ol ĉiuj)
  • умне́е всex (= pli saĝa ol ĉiuj)
  • интере́снее всего (= pli interese ol ĉio)

Sufikso -айш- ĉiam estas akcentita.

Ĉe kelkaj adjektivoj, kiuj havas en baza formo sufiksojn -ск-, -н-, -ов-, -ев-, -аст-, -ист-, -ат-, -лив, -к-, simpla formo de superlativo ne deriviĝas.

Mallonga formo de adjektivoj

Mallongaj kvalitaj adjektivoj respondas je demandoj како́в? (= kiu?/kia?) , какова́? (= kiu?/kia?) , каково́? (= kia?) , каковы́? (= kiuj?/kiaj?) kaj fleksiĝas laŭ genroj (en singularo) kaj nombroj.

Mallonga formo de adjektivo esprimas indikon de objekto en preciza tempo:

  • круто́й бе́рег (= kruta bordo) бе́рег крут (= bordo kruta)
  • весё́лая де́вочка (= gaja knabino) де́вочка весела́ (= knabino gaja)
  • кру́глое лицо́ (= ronga vizaĝo) лицо́ кругло́ (= vizaĝo ronda)

Derivado de mallonga formo de adjektivoj

Antaŭ fina konsonanto de radikalo estas vokalo:

  • молодо́й (= juna) мо́лод , молода́ , мо́лодо , мо́лоды
  • горя́чий (= varmega) горя́ч , горяча́ , горячо́ , горячи́
  • похо́жий (= simila) похо́ж , похо́жа , похо́же , похо́жи

Radikalo finiĝas je , antaŭ estas malmola konsonanto:

  • кре́пкий (= firma) кре́пок , крепка́ , кре́пко , кре́пки / крепки́
  • лё́гкий (= malpeza) лё́гок , легка́ , легко́ , легки́
  • у́зкий (= malvasta) у́зок , узка́ , у́зко , у́зки / узки́

Radikalo finiĝas je -н- aŭ je -к-, antaŭ kiu estas mola konsonanto aŭ :

  • поле́зный (= utila) поле́зен , поле́зна , поле́зно , поле́зны
  • го́рький (= amara) го́рек , горька́ , го́рько , го́рьки / горьки́
  • сто́йкий (= tenema) сто́ек , сто́йка / стойка́ , сто́йко , сто́йки

Memorfiksu: све́тлый (= hela) све́тел , хи́трый (= ruza) хитё́р

Esceptoj : по́лный (= plena) по́лон , смешно́й (= ridinda) смешо́н

Specialaj okazaĵoj de derivado de mallonga formo:

  • большо́й (= granda) вели́к , велика́ , велико́ , велики́
  • ма́ленький (= eta) мал , мала́ , мало́ , малы́
  • злой (= malica) зол , зла́ , зло́ , злы́
  • чужо́й (= fremda) чужд , чужда́ , чу́ждо , чу́жды / чужды́

Memoru mallongajn formojn de kelkaj adjektivoj:

рад , гото́в , за́нят , до́лжен , бо́лен

Fleksado de adjektivoj laŭ nombroj kaj genroj

Finaĵo de plenaj adjektivoj en nominativo
Singularo Pluralo
Vira genro
како́й?
kiu?/kia?
Neŭtra genro
како́е?
kia?
Ina genro
кака́я?
kiu?/kia?
Por ĉiuj genroj
каки́е?
kiuj?/kiaj?
-ый -ой -ий -ое -ее -ая -яя -ые -ие
но́вый
nova
родно́й
gepatra
ле́тний
somera
родно́е
ле́тнее
родна́я
ле́тняя
родны́е
ле́тние

Deklinacio de plenaj adjektivoj

Plenaj adjektivoj povas havi bazon je malmola konsonanto ( но́вый (= nova) , родно́й (= gepatra) , но́вое , родно́е , но́вая , родна́я ) kaj mola konsonanto ( ле́тний (= somera) , ле́тняя , ле́тнее ). Depende de tio ili havas diversajn finaĵojn ĉe deklinacio:

Kazoj Singularo
Vira genro
како́й? (= kiu?/kia?)
Neŭtra genro
како́е? (= kia?)
Ina genro
кака́я? (= kiu?/kia?)
-ый -ой -ий -ое -ее -ая -яя
Именительный
Nominativo
но́вый
nova
родно́й
gepatra
ле́тний
somera
родно́е
ле́тнее родна́я ле́тняя
Родительный
Genitivo
но́вого
родно́го
ле́тнего
родно́го
ле́тнего родно́й ле́тней
Дательный
Dativo
но́вому
родно́му
ле́тнему
родно́му
ле́тнему родно́й ле́тней
Винительный
Akuzativo
но́вого* / но́вый
родно́го* / родно́й
ле́тнего* / ле́тний
родно́е
ле́тнее родну́ю ле́тнюю
Творительный
Instumentalo
но́вым
родны́м
ле́тним
родны́м
ле́тним родно́й ле́тней
Предложный
Prepozicia kazo
(о) но́вом
(о) родно́м
(о) ле́тнем
(о) родно́м
(о) ле́тнем (о) родно́й (о) ле́тней

Noto

* En vira akuzatvo adjektivo, kiu akordas kun animita substantivo, havas finaĵon de genitivo, kaj se ĝi akordas kun neanimita substantivo, do havas finaĵon de nominativo:

  • но́вого, родно́го (челове́ка)
  • но́вый, родно́й (дом)

* Finaĵon -ого, -его oni legas kiel [ова / ава] - [ева]:

  • родно́го [роднова]
  • но́вого [новава]
  • си́него [синева]
  • ле́тнего [летнева]
Kazoj Pluralo
Por ĉiuj genroj
каки́е? (= kiuj?/kiaj?)
-ые -ие
Именительный
Nominativo
родны́е ле́тние
Родительный
Genitivo
родны́х ле́тних
Дательный
Dativo
родны́м ле́тним
Винительный
Akuzativo
родны́х / родны́е ле́тниx / ле́тние
Творительный
Instumentalo
родны́ми ле́тними
Предложный
Prepozicia kazo
(о) родны́х (о) ле́тних

Deklinacio de posedaj adjektivoj je -ий, -ье, -ья, -ьи

Kazoj Singularo Pluralo
Vira genro
чей? (= kies?)
Neŭtra genro
чьё? (= kies?)
Ina genro
чья? (= kies?)
Por ĉiuj genroj
чьи? (= kies?)
Именительный
Nominativo
ли́сий
vulpa
ли́сье
ли́сья
ли́сьи
Родительный
Genitivo
ли́сьего
ли́сьего
ли́сьей
ли́сьих
Дательный
Dativo
ли́сьему
ли́сьему
ли́сьей
ли́сьим
Винительный
Akuzativo
ли́сьего* / ли́сий
ли́сье
ли́сью
ли́сьи
Творительный
Instumentalo
ли́сьим
ли́сьим
ли́сьей
ли́сьими
Предложный
Prepozicia kazo
(о) ли́сьем
(о) ли́сьем
(о) ли́сьей
ли́сьих

Noto

* En vira akuzatvo adjektivo, kiu akordas kun animita substantivo, havas finaĵon de genitivo, kaj se ĝi akordas kun neanimita substantivo, do havas finaĵon de nominativo:

  • ли́сьего (детё́ныша) (= vulpan (idon))
  • ли́сий (хвост) (= vulpa (vosto))

Deklinacio de posedaj adjektivoj kun sufiksoj -ов (-ин)

Kazoj Vira genro
чей? (= kies?)
Neŭtra genro
чьё? (= kies?)
Именительный
Nominativo
отцо́в
patra
ма́мин
patrina
отцо́во
ма́мино
Родительный
Genitivo
отцо́ва
ма́мина
отцо́ва
ма́миного
Дательный
Dativo
отцо́ву
ма́мину
отцо́ву
ма́миному
Винительный
Akuzativo
отцо́ва* / отцо́в ма́миного* / ма́мин
отцо́во
ма́мино
Творительный
Instumentalo
отцо́вым
ма́миным
отцо́вым
ма́миным
Предложный
Prepozicia kazo
отцо́вом
ма́мином
отцо́вом
ма́мином
Kazoj Ina genro
чья? (= kies?)
Pluralo por ĉiuj genroj
чьи? (= kies?)
Именительный
Nominativo
отцо́ва
ма́мина
отцо́вы
ма́мины
Родительный
Genitivo
отцо́вой
ма́миной
отцо́вых
ма́миных
Дательный
Dativo
отцо́вой
ма́миной
отцо́вым
ма́миным
Винительный
Akuzativo
отцо́ву
ма́мину
отцо́вых* / отцо́вы
ма́миных* / ма́мины
Творительный
Instumentalo
отцо́вой
ма́миной
отцо́выми
ма́миными
Предложный
Prepozicia kazo
отцо́вой
ма́миной
отцо́вых
ма́миных

Noto

* En vira akuzatvo adjektivo, kiu akordas kun animita substantivo, havas finaĵon de genitivo, kaj se ĝi akordas kun neanimita substantivo, do havas finaĵon de nominativo:

  • отцо́ва (бра́та) (= patran (fraton))
  • отцо́в (дом) (= patra (domo))
  • ма́миного (бра́та) (= patrinan (fraton))
  • ма́мин (дом) (= patrina (domo))
Reen al la supro